Zarządzanie flotą pojazdów to dziś znacznie więcej niż tylko zakup i serwis samochodów. Coraz większe znaczenie mają koszty całkowite eksploatacji, bezpieczeństwo użytkowników, dostępność pojazdów i przewidywalność wydatków. W tym kontekście opony wielosezonowe coraz częściej pojawiają się w analizach flotowych jako potencjalna alternatywa dla klasycznego podziału na ogumienie letnie i zimowe. Czy jednak rzeczywiście są rozwiązaniem uniwersalnym?
Czym są opony wielosezonowe i jak działają w realiach flotowych?
Opony wielosezonowe, określane również jako całoroczne, projektowane są jako kompromis konstrukcyjny pomiędzy ogumieniem letnim a zimowym. Ich mieszanka gumowa zachowuje elastyczność w niższych temperaturach, a jednocześnie nie mięknie nadmiernie latem. Bieżnik natomiast łączy cechy typowe dla obu sezonów – łączy lamelowanie, które wspiera trakcję na śniegu, z bardziej zwartymi klockami, poprawiającymi stabilność na suchym asfalcie.
Z punktu widzenia floty kluczowe jest to, że większość nowoczesnych opon wielosezonowych posiada oznaczenie 3PMSF (Three Peak Mountain Snowflake). Jest to potwierdzenie zgodności z wymaganiami dla opon zimowych w krajach, gdzie takie regulacje obowiązują. W Polsce nie ma formalnego wymogu w tym zakresie, jednak jest to istotne w przypadku flot poruszających się po Europie.
Główne zalety opon wielosezonowych w zarządzaniu flotą
Najczęściej wskazywaną korzyścią jest eliminacja sezonowej wymiany opon. Brak konieczności przekładek oznacza mniejsze koszty serwisowe, oszczędność czasu oraz redukcję przestojów pojazdów. Dla flot liczących kilkadziesiąt lub kilkaset aut oznacza to realne uproszczenie logistyki.
Drugim istotnym aspektem jest brak potrzeby magazynowania drugiego kompletu opon. Koszty przechowywania, ewidencji oraz transportu ogumienia sezonowego potrafią być znaczącą pozycją w budżecie flotowym, zwłaszcza przy rozproszonej strukturze oddziałów. Nie bez znaczenia pozostaje również przewidywalność kosztów. Jedna specyfikacja opon na cały rok ułatwia planowanie wydatków, upraszcza umowy serwisowe i ogranicza ryzyko błędów organizacyjnych, takich jak opóźniona wymiana czy nieodpowiednie ogumienie w okresie przejściowym.
W warunkach miejskich i podmiejskich opony wielosezonowe często zapewniają wystarczający poziom bezpieczeństwa, szczególnie przy umiarkowanych prędkościach i stosunkowo krótkich dystansach dziennych. Dla wielu flot użytkowych to argument trudny do pominięcia.
Ograniczenia i ryzyka, o których flota musi wiedzieć
Pomimo licznych zalet opony wielosezonowe nie są rozwiązaniem pozbawionym kompromisów. Najważniejszym ograniczeniem jest niższa skuteczność w warunkach skrajnych – zarówno podczas intensywnych upałów, jak i w trakcie ciężkiej zimy z dużą ilością śniegu i lodu. Latem, szczególnie przy wysokich temperaturach nawierzchni, opony wielosezonowe zużywają się szybciej niż dedykowane opony letnie. Może to prowadzić do skrócenia realnego przebiegu opony, a tym samym do częstszych wymian we flotach o dużej intensywności eksploatacji.
Kolejnym potencjalnym minusem jest zmniejszony komfort w sezonie letnim. Wynika to bezpośrednio ze składu materiałowego gumy używanej w ogumieniu całorocznym. Kierowcy zwracają uwagę zwłaszcza na większą głośność w porównaniu z oponami sezonowymi, która może być szczególnie dokuczliwa przy dłuższych trasach.
Zimą natomiast, nawet w przypadku modeli z homologacją 3PMSF, ich przyczepność i droga hamowania zazwyczaj ustępują oponom stricte zimowym, zwłaszcza w górach, na nieodśnieżonych drogach lokalnych czy podczas długotrwałych mrozów. Dla flot poruszających się w takich warunkach może to oznaczać realne ryzyko operacyjne. Kolejnym aspektem jest styl jazdy kierowców. Opony wielosezonowe gorzej znoszą agresywną eksploatację, częste dynamiczne przyspieszenia i jazdę z pełnym obciążeniem – we flotach, gdzie pojazdy są intensywnie użytkowane lub przewożą ciężkie ładunki, różnice w trwałości stają się szybko zauważalne.
Kiedy opony wielosezonowe naprawdę się opłacają?
Opłacalność opon wielosezonowych należy zawsze analizować w kontekście całkowitego kosztu użytkowania, a nie samej ceny zakupu. Najlepiej sprawdzają się one we flotach o umiarkowanych rocznych przebiegach, najczęściej do 25-30 tys. km na pojazd.
Są szczególnie korzystne dla flot:
- działających głównie w miastach i aglomeracjach;
- poruszających się po dobrze utrzymanej infrastrukturze drogowej;
- użytkowanych bez dynamicznej jazdy;
- gdzie kluczowa jest dostępność pojazdu, a nie maksymalne osiągi.
Dobrym przykładem są floty handlowców, serwisantów technicznych, firm usługowych czy administracji publicznej. Z opon wielosezonowych chętnie korzystają też wypożyczalnie aut. W takich zastosowaniach uproszczenie operacyjne często przeważa nad niewielkimi różnicami w osiągach.
Kiedy lepiej pozostać przy podziale sezonowym?
Klasyczny zestaw opon letnich i zimowych nadal pozostaje optymalnym rozwiązaniem dla flot:
- o wysokich przebiegach rocznych;
- operujących w trudnych warunkach klimatycznych;
- obsługujących trasy międzymiastowe i autostradowe;
- gdzie istotne są krótkie drogi hamowania i stabilność przy dużych prędkościach;
- w których liczy się mobilność w każdych warunkach – zarówno latem, jak i zimą.
Dotyczy to zwłaszcza flot transportowych, pojazdów dostawczych LCV pracujących pod dużym obciążeniem, a także aut przypisanych do kierowców wykonujących długie trasy zarówno krajowe, jak i międzynarodowe. W takich przypadkach maksymalizacja bezpieczeństwa i trwałości ogumienia ma bezpośrednie przełożenie na koszty i ciągłość pracy.
Aspekt prawny i ubezpieczeniowy we flotach
Warto pamiętać, że w wielu krajach europejskich obowiązują przepisy dotyczące opon zimowych, a ich interpretacja bywa różna. Opony wielosezonowe z oznaczeniem 3PMSF są zazwyczaj akceptowane, jednak w przypadku kolizji czy szkody ubezpieczyciel może analizować zasadność doboru ogumienia do warunków drogowych. Dla flot oznacza to konieczność posiadania jasnej polityki oponiarskiej, udokumentowanego doboru ogumienia i szkoleń kierowców. Podkreślamy także, że opona wielosezonowa nie zwalnia z obowiązku dostosowania prędkości i stylu jazdy do panujących warunków.
Opony wielosezonowe dla floty – decyzja oparta na danych, nie na trendach
Opony wielosezonowe mogą być racjonalnym i opłacalnym rozwiązaniem flotowym, ale tylko wtedy, gdy są świadomie dobrane do charakteru eksploatacji. Dla jednych flot będą realnym sposobem na obniżenie kosztów i uproszczenie zarządzania, dla innych – kompromisem zbyt daleko idącym.
Kluczem jest analiza profilu użytkowania, przebiegów, warunków klimatycznych oraz kosztów pośrednich, takich jak przestoje czy logistyka serwisowa. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy opony wielosezonowe są realną korzyścią czy jedynie pozorną oszczędnością. W zarządzaniu flotą, jak w całej motoryzacji, nie istnieją rozwiązania uniwersalne – są tylko dobrze dopasowane.
