Opór toczenia ma bezpośredni wpływ na zużycie paliwa. To istotny obszar optymalizacji dla flot – nawet zmiana o parę procent może oznaczać znaczne oszczędności w skali roku. Kiedy wybór o niskim oporze toczenia ma sens i jakich korzyści można oczekiwać?
Czym jest opór toczenia i jak wpływa na koszty?
Opór toczenia to siła przeciwna ruchowi opony, wynikająca z odkształceń bieżnika i szkieletu opony podczas kontaktu z nawierzchnią. Przy każdym takim odkształceniu materiał „traci” część energii, zamieniając ją w ciepło – to zjawisko nosi nazwę histerezy gumy. Ze względu na tę zamianę energii opór toczenia bezpośrednio wiąże się z efektywnością paliwową, ponieważ decyduje o tym, jaka ilość mocy z silnika jest potrzebna, żeby „popchać” auto do przodu. Głównym parametrem opisującym tę relację jest współczynnik oporu toczenia (RRC), wyrażany w kg/t – dla standardowego ogumienia typowa wartość RRC to ok. 10 kg/t, podczas gdy opony o niskim oporze toczenia oferują RRC na poziomie nawet poniżej 7 kg/t.
W praktyce niższy współczynnik RRC oznacza mniejsze straty energii, a co za tym idzie – niższe spalanie. Dokładny wpływ oporu toczenia zależy jednak także od masy pojazdu, rodzaju trasy i prędkości. W przypadku cięższych pojazdów i podczas jazdy miejskiej rola oporu toczenia może być większa, co pociąga za sobą także większe korzyści ze stosowania opon o niskim RRC.
Opony o niskim oporze toczenia – oszczędności paliwa
Według badań i testów drogowych redukcja oporu toczenia przekłada się na oszczędność paliwa w proporcji od 5- do 10-krotnie mniejszej. Można założyć, że zmniejszenie oporu o 1% oznacza 0,1-0,2% mniejsze zużycie paliwa dla samochodów osobowych. Dla cięższych pojazdów i w specyficznych zastosowaniach – np. długie postoje, trasy miejskie – zyski bywają jednak zauważalnie większe.
Zwłaszcza w autach dostawczych i ciężarowych z dedykowanymi oponami o niskim RRC spadek zużycia paliwa może wynieść nawet kilka procent. Należy jednak ponownie podkreślić, że znaczenie ma tutaj nie tylko sam współczynnik oporu toczenia. Dlatego najlepszym sposobem na ocenę opłacalności i oszczędności paliwa są testy w warunkach zbliżonych do realnej eksploatacji.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze opon niskooporowych?
Podstawą jest wybór odpowiedniego modelu – informacje na temat oporu są dostępne na etykiecie opony; dla modeli wyprodukowanych po 2021 roku efektywność energetyczna jest podzielona na 5 klas (A-E), a dla starszego ogumienia możemy zobaczyć etykiety z 7 klasami (A-G). Opony z klas A i B można uznać za opony niskooporowe: dla aut osobowych limit RRC dla klasy A wynosi 6,5 kg/t, a dla klasy B – 7,7 kg/t. Warto mieć na uwadze, że wartości są niższe dla aut dostawczych (klasa A – RRC poniżej 5,5 kg/t; klasa B – RRC poniżej 6,7 kg/t).
Oprócz tego należy posiłkować się rzeczywistymi testami flotowymi i wynikami homologacyjnymi, które często mogą dać lepszy wgląd na faktyczną pracę opony niż suche statystyki. Należy też mieć na uwadze, że zmniejszenie oporu może wiązać się z wydłużeniem drogi hamowania – dlatego najlepiej wybierać opony, które oferują zrównoważone parametry. Dobrą praktyką jest testowanie nowego typu opon na mniejszej grupie pojazdów w skali kilku miesięcy, zbierając dane o spalaniu i przebiegu, a także monitorując ciśnienie i temperaturę.
Kiedy opony o niskim oporze toczenia są najbardziej opłacalne dla floty?
Największy zysk z opon niskooporowych można zauważyć przy wysokim rocznym przebiegu floty – dotyczy to m.in. firm kurierskich i transportu – zwłaszcza gdy dominują trasy o stałej prędkości lub długie odcinki pod obciążeniem. Istotne są tutaj także koszty paliwa: jeśli stanowią one istotną część wydatków firmy, ich redukcja będzie bardziej widoczna. Dla lekkich pojazdów miejskich wpływ oporu toczenia dalej jest ważny, ale inne czynniki – np. styl jazdy, hamowanie regeneracyjne w autach elektrycznych – mogą ograniczać korzyść.
Ciśnienie i serwisowanie a opór toczenia
W praktyce flotowej nawet najlepsze opony niskooporowe nie zapewnią oczekiwanych oszczędności, jeśli nie są utrzymywane w prawidłowym stanie. Kluczową rolę odgrywa tutaj ciśnienie: spadek nawet o 0,5 bara może zwiększyć opór toczenia o kilka procent, co potrafi zniwelować większość potencjalnych oszczędności na paliwie. Co więcej, niedopompowana opona zużywa się szybciej i w mniej równomierny sposób, co skraca żywotność ogumienia i zwiększa koszty wymiany.
Aby zapobiec problemom na tym polu, warto zadbać o regularną kontrolę ciśnienia (nawet co 4 tygodnie). Nie można też zapomnieć o sezonowej optymalizacji względem temperatury – warunki otoczenia również mają wpływ na ciśnienie. Do tego powinna dojść kontrola geometrii zawieszenia i rotacja opon między osiami, co pozwoli zoptymalizować tempo i równomierność zużycia bieżnika. To kwestie, które bezpośrednio wpływają na efektywność paliwową opon bez względu na ich klasę energetyczną, jednak jest to jeszcze bardziej widoczne właśnie w przypadku opon o niskim RRC.
Trwałość opon o niskim RRC
Jednym z najczęstszych mitów dotyczących opon o niskim RRC jest przekonanie, że niższy opór toczenia oznacza krótszą żywotność opony. Dotyczy to jednak głównie starszych modeli – nowoczesne konstrukcje wykorzystują zaawansowane mieszanki krzemionkowe, by jednocześnie zmniejszyć straty energii i utrzymać wysoką odporność na zużycie. W efekcie dobrze dobrane opony niskooporowe mogą zapewnić nie tylko niższe spalanie, lecz także bardziej przewidywalne koszty eksploatacji.
Opony niskooporowe – czy warto?
Opony o niskim oporze toczenia to realna szansa na oszczędności, ale ich wartość dla floty zależy od wielu zmiennych – m.in. od przebiegów, profilu tras, ceny paliwa i sposobu eksploatacji. Wybierając ten rodzaj ogumienia, warto zacząć od sprawdzenia etykiet jako filtra początkowego, a następnie przeprowadzić testy pilotażowe w naturalnych warunkach i monitorować realne koszty. W przypadku flot o dużych przebiegach i w zastosowaniach ciężkich inwestycja w opony o niskim RRC zwykle się opłaca – zwłaszcza gdy można zmierzyć oszczędności i wprowadzić skuteczną politykę wymiany oraz rotacji. Zapraszamy do kontaktu z Inflotą, by uzyskać wsparcie w wyborze odpowiedniego ogumienia.
